Zalózmy, iz postanowiles zaoszczedzic 10% na zakupie telewizora, wybierajac sie w godzinna podróz do sasiedniego miasta w celu zakupu telewizora za 900 zlotych, w twoim sklepie kosztuje bowiem 1000. Zadaj sobie pytanie, czy równiez bylbys sklonny jechac godzine, aby zakupic zestaw kina domowego za 19 900 zlotych w sasiednim miescie, a nie zaplacic ya ten sam zestaw kina domowego 20000 zlotych u siebie. Przeliczmy szybko, i poniewaz oszczednosc wynioslaby jedynie 0,5%, decydujesz sie wydac 20 000 zlotych w przydomowym sklepie. Mozesz sie uwazac za spryciarza, ale wlasnie zachowales sie w kolosalnie niekonsekwentny i irracjonalny sposób. W pierszym wypadku byles sklonny jechac godzine, zeby zaoszczedzic 100 zlotych, W drugim juz nie. Koszty i korzysci sa wartosciami absolutnymi, jednak ludzie popelniaja blad, myslac o kosztach i korzysciach jazdy do sasiedniego miasta w kategoriach procentów lub proporcji. Zamiast tego nalezy porównac koszty i korzysci calkowite, poniewaz korzyscia z jazdy do sasiedniego miasta jest zaoszczedzona kwota w zlotych, a nie zaoszczedzony koszt procentowy.

Zalózmy, iz wlasnie wydales 50 zlotych na wejscie do restauracji serwujacej sushi, gdzie mozesz jesc, ile chcesz. Ile powinienes zjesc? A dokladniej mówiac,czy podejmujac te decyzje, powinienes martwic sie, ile zaplaciles za wstep? Dla ekonomisty odpowiedz na pierwsze pytanie brzmi: zjedz dokladnie tyle,ile Cie zadowoli. Odpowiedz zas na drugie pytanie brzmi: to, ile kosztowal wstep, nie ma znaczenia, poniewaz bez wzgledu nato, czy zjesz 1, czy 80 kawalków sushi, koszt wstepu nie ulegnie zmianie. Innymi slowy, poniewaz koszt wstepu do restauracji jest juz przeszloscia, nie powinien on w zaden sposób wplywac na decyzje dotyczaca ilosci jedzenia, jakie zamierzasz skonsumowac. Ekonomisci nazywaja poniesione koszty, czyli takie, które nie powinny wplywac naaktualne i przeszle podejmowanie decyzji, kosztami utopionymi. Racjonalnie rzecz ujmujac, powinnismy rozwazac tylko przyszle, potencjalne krancowe koszty i korzysci aktualnie dostepnych opcji.

Ekonomisci zakladaja, iz ludzie dysponujacy pelna informacja o przedmiocie transakcji i sa calkowicie racjonalni w trakcie podejmowania decyzji. To bardzo daleko idace zalozenie. Model ludzkiego zachowania przyjmowanu przez ekonomistów sprawdza sie w wiekszosci przypadków, ale nie zawsze pozwala trafnie przewidywac ludzkie zachowania. W prawdziwym swiecie ludzie nie zawsze dysponuja pelna informacja na temat decyzji, jakie musza podejmowac, i nie zawsze sa tak racjonalni i logiczni, jak to zakladaja ekonomisci. Nawet gdy ludzie posiadaja pelna informacje na temat mozliwych opcji, czesto popelniaja logiczne bledy w ocenie kosztów i korzysci zwiazanych z poszczególnymi opcjami. Ponizej omawiam trzy najczestsze bledy  sytuacjach wyboru, ale niech Cie to nie przeraza. Ludzie na ogól rzestaja popelniac te bledy, gdy im sie je uswiadomi i zaczynaja zachowywac sie w sposób zgodny z racjonalnym porównaniem krancowych kosztów i korzysci. Tak na ogól bywa w wieszkosci przypadków.